Başlıklar

En Yeni Kitaplarım

cok-uslu_yaramazlar-1
cok_uslu_yaramazlar_2
koku_delisi-3
miymiy-teyze-5a
miymiy_teyze-3a
miymiy_teyze-4a
renk_delisi-2
ses-delisi
sozvermistinanne
sozvermistinbaba
tak_tak_tak-sans_geldi
İçerik - SUNUMLAR
PrintEmail
Article Index
Sevgili Masallara Ciddi Bir Bakış
Sayfa:2
Sayfa: 3
Sayfa: 4
Sayfa: 6
Sayfa: 7
Sayfa: 8
All Pages

Anlaşılan yayıncılar, bilinçli bir okur kitlesi ile karşı karşıya olduğu rüyasını yaşıyorlar. Tüketiciyi yanıltmak üzere bir çocuk kitabı formunda yayımlanmış bile olsa, eğer içerik çocuklar için değilse, bu kitabın yine de doğru yaş kitlesine ulaşabileceğini düşünüyorlar.

Yazar arkadaşlarım Aysel Gürmen ve Ayla Çınaroğlu çok iyi hatırlayacaklar... Bir TÜYAP Kitap Fuarı sırasında bir anne standımıza gelmiş, çocuğuna akşam yatmadan önce okumak için "Binbir Gece Masalları"'nı aradığını söylemişti. Çocuğunun kaç yaşında olduğunu sorduk... üç yaşındaymış! Oysa yayıncı savunmasında, Binbir Gece Masalları'nın ortaokul düzeyindeki çocuklara seslendiğini herkesin bildiğini belirtiyordu.

Cumhuriyet Gazetesi'nin Kitap Eki'ndeki "Çocuklar İçin Kitaplar" sayfasının ekibinden biri olarak son yıllarda okuduğum bine yakın çocuk kitabı içinde, "masallar" önemli bir bölümü oluşturuyor. Aslında bu Sempozyum için sunabileceğim birçok ilgi çekici konu başlığı ve verilebilecek örneklerim vardı. Ancak, başta da söylediğim gibi, uzun süredir rahatsızlığını duyduğum ve söylemezsem vicdanımın rahat olmayacağını düşündüğüm "masallar" konusuna öncelik vermeyi uygun buldum.

Çoğu resimli çocuk kitabı olarak piyasaya sunulan masalları, şu iki gurup içinde ve birlikte değerlendirmek istiyorum:

1. gurup: Orijinaline sadık kalınarak ya da yorum katılarak, farklı anlatımlar içinde tekrar tekrar yayımlanan, gerek klâsik Dünya masalları, gerekse geleneksel klâsik Türk masalları...

2. gurup: Klâsik masal öğeleri kullanılarak  geleneksel masal diline ve kurgusuna uygun anlatımla yazılan, sanki geçmişe ait klâsik bir masalmış izlenimi uyandıran, eski görünüşlü yeni masallar...

Şimdi konuma dahil ettiğim masallardan, yani bir yanda klâsik adıyla yayımlanan Türk ve Dünya Masallarından, diğer yanda bu tarzın devamı sayılabilecek eski görünüşlü yeni masallardan, konu başlığıma uygun kısa alıntılar yapmak istiyorum.

Öncelikle, çocuklara kazandırdığı yanlış kavramlar bir yana, şiddet öğeleriyle de öne çıkan örnekleri vereceğim.

Çengili Kalenin Mendilli Güzeli öyküsünde, "Kadın gündüz kaleye aldığı erkekleri öldürüyor, kanlarını içiyormuş. Gece olunca da aşıkları ile gönül eğlendiriyormuş..” Küçük kardeş "...hançeri ile kadının boynunu kesmiş. " Kadını öldürünce de, "mallarını, eşyalarını alarak," eve dönmüş.. Sefil Mehemet masalındaki Mehemet ise, iş bulmak üzere arkadaşlarıyla yola çıkar. Dinlendikleri mağarada bir dev çıkar karşılarına. Dev diğerlerinin "başını kopararak" öldürürken, Sefil Mehemet kurnazlıkla kendini kurtarır. Ölen arkadaşlarının ailelerini de, "Ben ne bileyim nerede olduklarını... Köyden çıkınca her birimiz bir yöne dağıldık. Bir daha da kimseyi görmedim," diyerek atlatır. Daha sonra, başkalarıyla çıkar iş aramaya. Bu kez arkadaşlarının diri diri gömülerek öldürüldüğünü görür ama o yine kendini kurtarıp köye döner ve diğerlerinden haberi olmadığı yalanını söyler. Masalın sonunda Sefil Mehemet'e güzel bir kadın ve iyi bir yaşam nasip olur... (Mendilli Güzel, Cuma Karataş, Gendaş Yayınları, s.10, 11, 15)

Beş Kardeşler Masalı'nın 94.sayfasından bir paragraf: "Canavar'ın yerde kıvrandığını gören Koca Dev, bu kez elindeki ağaç dallarıyla ona saldırıp iki gözünü birden oyuvermiş. Ondan sonrası çok kolay olmuş. Koca Dev, taş ve sopalarla yerde kıvranan Korkunç Canavar'ın başını parçalamış. Sonra gövdesini delip Canavar'ın kanlar içindeki kalbini ve ciğerini yemiş." Aynı masala devam ediyoruz ve 110. sayfa...: "Yaşlı Cadı, hemen onun üzerine saldırarak iki gözünü güçlü pençeleriyle oymuş. ...Koca kuş son saldırışında Dev'in boğazını koparmış. ...Koca Dev'in kopan boğazından dışarıya oluk gibi kan akmaya başlamış. Dev çırpındıkça kanlar çevreye yayılıyormuş. Az sonra ırmak suları kanlı akmaya başlamış. Yaşlı Cadı, Koca Dev can çekişirken, Dev'in bütün vücudunu parça parça etmiş."  (Beş Kardeşler Masalı, İsmail Sivri, Bilgi Yayınevi,  s.94, 110)

Bir başka masalda Erdal, “baba” dediği devi fırına itip de kapağını kapadığında şöyle anlatır: "Ağır ve koca sacı tandıra kapadım. Sesi çıkmaz oldu. Tuhaf bir et kokusu mağarayı doldurdu. Mumdan bir insan maketi gibi gözlerimin önünde eriyip yandı. Acıma hissetmedim."  Bu sözleri söyleyen masal kahramanı Erdal, 14 yaşındadır! Çocuk yaştaki bu kahraman, masalın sonunda güzel bir kızla evlenir... (Altın İkizler, Tacim Çiçek, T.C.Kültür Bakanlığı, s.21-22)

Türk Masalları Dizisi'nin Keloğlan'ın Tilkisi adlı kitabında, "Keloğlan ile Değirmenci" öyküsü, şöyle bir yazı-tura oyunu sunuyor çocuklara: "Uzun çekişmeler, kırıcı konuşmalar sonunda içlerinden biri şu teklifi ileri sürdü: 'Mezarlıkta yeni gömülmüş bir ölü varsa, onu çıkaralım. Kim boynunu bir vuruşta uçurursa, kılıç onun hakkıdır,' deyince bu teklif kabul edildi. Hepsi mezarlıkta araştırmaya başladı. Kösenin mezarının toprağından, orada yeni ölmüş birinin defnedildiğini anladılar. Mezarı açtılar, köseyi bacağından çekerek yukarı çıkardılar." (Keloğlan'ın Tilkisi, Türk Masalları Dizisi, Mümtaz Güleryüz, Nehir Yayınları, s.82-83)

Tembel Ahmet masalından: "Tembel Ahmet bir an bile ürpermedi, irkilmedi. İlerledi, kılıcını güzel kızın gösterdiği yere indirdi. Dört bir yana kanlar fışkırdı. Korkunç dev sıçrayıp kalktı, inim inim inledi.”  “Tembel Ahmet kılıcını bir kere daha indirdi. Dev kocaman bir dağ gibi devriliverdi.” “Çok değerli mücevherler vardı, alabildikleri kadar aldılar. Ahıra gittiler, atları çıkardılar. Çok değerli malları yüklediler, yola çıktılar."  (Evvel Zaman İçinde, Türk Masalları Dizisi, Hazırlayan Mümtaz Güleryüz, Nehir Yayınları, Evvel Zaman İçinde s.65, 66)



Aytül Akal

© Copyright 2011. Aytül AKAL

Tüm Hakları Saklıdır.

All rights reserved

 

aytulakal.com, bağımsız, kişisel web sitesidir. Bu sitenin içeriği, yazılı izin alınmadıkça hiç bir şekilde kullanılamaz.

 

 

Yabancı Yayıncılarım

Not: Amazon.com yurtdışında yayımlanan kitaplar için kaynak olarak kullanılabilir.